Từ đứng chuyền tới tính giây cho từng đường may: 26 năm nghề của chị Thanh Hà ở Mê Linh

"Nhìn một công đoạn là biết ngay nên dùng máy gì, may kiểu nào nhanh nhất." Chị Vũ Thị Thanh Hà nói về sở trường của mình ngắn gọn như vậy, rồi thêm một câu rất thật: đó là việc người khác thấy khó mà chị thấy dễ. Cái "dễ" ấy không tự nhiên mà có. Nó được may, cắt, giải chuyền suốt hai mươi sáu năm mới thành.

Hai mươi sáu năm đi hết các nấc của nghề may

Chị Hà đi lên từ chỗ thấp nhất của một xưởng may: công nhân đứng chuyền. Rồi chị làm kỹ thuật cắt, rồi nhân viên kỹ thuật giải chuyền kiêm tổ trưởng. Vừa làm, chị vừa học, được đào tạo bài bản ngành Quy trình công nghệ may và có bằng Cử nhân công nghệ may. Hôm nay chị là IE (Industrial Engineer), nhân viên Quy trình công nghệ chuyên tính SAM tại Công ty Cổ phần May Minh Anh.

Có những người hiểu nghề từ trên sách đi xuống. Chị Hà hiểu nghề từ dưới chuyền đi lên. Mỗi nấc chị đi qua là một góc nhìn khác của cùng một chiếc áo: góc của đôi tay đứng máy, góc của bàn cắt, góc của người tổ trưởng phải giữ cho cả chuyền chạy đều. Đến lúc ngồi viết quy trình, chị nhìn thấy cả ba góc ấy cùng một lúc. Vì thế chị nhìn đâu cũng ra máy, ra đường may nhanh nhất.

Người giữ nhịp cho cả nhà máy

Với các bạn chưa quen ngành may, SAM là số phút chuẩn để làm ra một sản phẩm. Con số này quyết định chuyền cần bao nhiêu người, một ngày ra bao nhiêu hàng, giá gia công bao nhiêu, và người thợ được trả công ra sao. Tính sai vài giây trên mỗi công đoạn, nhân lên hàng nghìn sản phẩm, là cả nhà máy lệch nhịp.

Công việc mỗi ngày của chị Hà là đọc tài liệu, xem mẫu quần, áo, váy, mũ, rồi viết quy trình cho từng công đoạn: dùng máy gì, cần gá, cữ nào để rút ngắn thời gian, mật độ mũi chỉ bao nhiêu, đo độ dài từng đường may, rồi tổng hợp thành bảng SAM cho cả sản phẩm. Trung bình "mỗi ngày đọc và viết quy trình cho 6 sản phẩm." Chị thành thạo phần mềm tính SAM GSD và Excel.

Sáu sản phẩm một ngày, mỗi sản phẩm hàng chục công đoạn. Người ngoài nhìn vào chỉ thấy những bảng số. Nhưng đằng sau mỗi con số chị viết ra là giờ làm của những người thợ đứng chuyền, đúng chỗ chị từng đứng hai mươi sáu năm trước. Tính đúng, tính công bằng, là giữ cho họ một ngày làm việc hợp lý và một đồng lương xứng đáng.

Muốn đúng, nhưng cũng muốn giữ hòa khí

Nghề tính SAM có một phần ít ai thấy: đối chiếu với nhà máy. Chị kể có một đồng nghiệp dưới nhà máy thường xuyên đối chiếu SAM với chị, khá cứng trong cách nhìn. Có lần hai bên căng thẳng tới mức người ấy phải gọi điện nhận mình nhầm. Đúng là chị đúng. Nhưng chị không vui vì thắng. Chị buồn vì từ đó quan hệ hai người "trở nên gượng gạo, không còn thân thiện như trước."

Chi tiết ấy nói nhiều về con người chị Hà. Người làm số giỏi thì nhiều. Người vừa muốn con số đúng, vừa tiếc một mối quan hệ đồng nghiệp, thì ít hơn. Và chị không dừng ở chỗ buồn. Chị tìm cách để lần sau không ai phải căng thẳng nữa: chuẩn bị sẵn bằng chứng thuyết phục, video thực tế, code thao tác, so sánh với những mã hàng đã làm khớp trước đó. Khi mọi thứ đã bày ra rõ ràng, người ta không cần tranh cãi, chỉ cần cùng nhìn vào sự thật.

Mở thêm một cánh cửa mới

Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, chị Hà muốn trợ lý AI của mình làm hai việc. Việc thứ nhất gần với nghề: tự động so sánh SAM mã hàng mới với các mã đã làm, chuẩn bị sẵn bằng chứng trước mỗi buổi đối chiếu. Việc thứ hai là một bước rẽ: chị đang tìm hiểu kinh doanh thời trang trên Facebook, Shopee, TikTok, sản phẩm bán thử đầu tiên là váy công sở, và muốn AI dựng kịch bản video kiểu người mẫu trình diễn trên sàn catwalk. Một người hiểu từng đường may của chiếc váy từ bên trong, giờ muốn tự tay giới thiệu nó ra bên ngoài, cho thấy chị Hà không chịu đứng yên ở chỗ mình đã giỏi.

Chiếc váy hiểu từ đường chỉ

Người bán váy trên mạng thì rất nhiều. Người bán váy mà biết mỗi đường may của nó tốn bao nhiêu giây, may bằng máy gì, mũi chỉ dày bao nhiêu, thì hiếm. Hai mươi sáu năm của chị Hà sẽ là thứ khách hàng cảm được trong từng chiếc váy, dù họ không cần biết SAM là gì.

Chúc mừng chị Thanh Hà. Chúc những buổi đối chiếu SAM của chị từ nay nhẹ nhàng hơn, và chúc chiếc váy công sở đầu tiên chị đưa lên TikTok bước ra sàn catwalk thật đẹp.