Bài toán làm chung làm riêng và mười tám năm đứng lớp Toán của anh Vũ Văn Thiệp ở Từ Sơn
"Học sinh hiểu bài và làm được bài, không chạy theo hình thức." Đó là điều anh Vũ Văn Thiệp muốn để lại cho học trò của mình. Một câu rất mộc, đúng kiểu của người dạy Toán. Và nó được viết ra bởi một thầy giáo đã đứng lớp Toán cấp trung học cơ sở ở Từ Sơn, Bắc Ninh suốt mười tám năm.
Giọng nói rõ ràng, bài giảng chắc
Đồng nghiệp và phụ huynh khen anh Thiệp nhiều nhất ở "giọng nói rõ ràng, dạy chắc bài."
Nghe thì giản dị. Nhưng các bạn thử nghĩ lại thời mình đi học: thầy cô nào mình nhớ mãi, thường là người nói rõ từng bước, giảng tới đâu chắc tới đó, để đứa học trò chậm nhất lớp cũng theo kịp. Được phụ huynh khen "dạy chắc" là lời khen quý nhất với một giáo viên Toán, vì phụ huynh chỉ khen khi thấy con mình về nhà tự làm được bài. Mười tám năm giữ được tiếng khen ấy, là mười tám lứa học trò đã đi qua lớp anh với một nền Toán chắc chắn.
Nền của anh cũng chắc như cách anh dạy: tốt nghiệp Đại học Sư phạm Hà Nội 2, học thạc sĩ ở Đại học Giáo dục. Người đã đứng lớp lâu năm mà vẫn đi học tiếp, là người coi nghề giáo là nghề phải học cả đời.
Một bài toán, nhiều lối vào
Cách anh Thiệp dạy có một nét riêng. Anh không dạy thuần lý thuyết. Anh "khai thác bài toán có nhiều cách giải, liên hệ với thực tiễn, tạo bất ngờ và hứng thú cho học sinh."
Chữ tôi chú ý là chữ "bất ngờ". Toán thường bị học trò sợ vì nó khô và chỉ có một đáp số. Người thầy cho học trò thấy một bài toán có nhiều lối vào, rồi nối nó với chuyện ngoài đời, là người đang dạy các em cách nghĩ, chứ đáp số thì các em tra được ở cuối sách. Những đứa trẻ được học Toán như thế lớn lên sẽ quen nhìn một vấn đề từ nhiều phía. Đó là món quà theo các em lâu hơn mọi kỳ thi.
Người thầy biết học trò vấp ở đâu
Anh chỉ ra rất rõ dạng toán khó nhất với học trò: giải bài toán bằng cách lập phương trình, đặc biệt là dạng toán năng suất, làm chung làm riêng. Học sinh khó tư duy nhất ở dạng này, và hay nhầm ở đúng bước lập phương trình, "một lỗi lặp lại gần như năm nào cũng gặp." Anh cũng biết học trò hay chán nhất ở phần Xác suất, Thống kê.
Biết học trò mình sai ở bước nào, sai đều đặn tới mức năm nào cũng gặp, là thứ chỉ có được sau nhiều năm đứng lớp và chịu để ý từng bài làm của các em. Người thầy giỏi là người đọc được chỗ học trò sắp vấp. Anh Thiệp đọc được, và anh đang đi tìm cách để các em khỏi vấp nữa.
Ngồi dự giờ đồng nghiệp để học
Có một chi tiết tôi rất quý. Anh Thiệp kể anh từng dự giờ những tiết học của đồng nghiệp có lồng video và trò chơi, thấy học sinh tích cực và hứng thú hẳn lên, tiết học đỡ nhàm chán. Từ đó anh rất muốn tự mình làm được như vậy.
Một thầy giáo mười tám năm nghề, ngồi cuối lớp của đồng nghiệp, thấy học trò hứng thú hẳn lên, và tự nhủ mình cũng phải làm được. Đó là tinh thần cầu thị của người thầy thật. Anh không ngại học từ người bên cạnh, miễn là học trò của mình được lợi.
Đi học vì học trò
Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, anh Thiệp muốn dùng trợ lý AI để làm video mô phỏng cho dạng toán làm chung làm riêng mà học trò lớp 8, lớp 9 hay vấp, và làm trò chơi cho các tiết ôn tập cuối chương, dù trước giờ anh chưa từng làm game. Một người thầy đi học công nghệ mới để học trò hiểu bài hơn là một quyết định rất chính đáng và nhân văn. Anh Thiệp đã chọn đúng chỗ để bắt đầu: từ đúng cái lỗi mà năm nào học trò cũng mắc.
Người giữ cho Toán không khô
Mười tám năm, một giọng nói rõ ràng, một bài toán nhiều lối vào, và giờ thêm một chiếc video để học trò nhìn thấy hai người thợ cùng làm một công việc. Anh Vũ Văn Thiệp đang giữ cho môn Toán ở lớp mình không bao giờ khô.
Chúc mừng anh Thiệp. Chúc những chiếc video và trò chơi đầu tiên của anh sớm lên lớp, để năm học này, cái lỗi lập phương trình quen thuộc ấy ít đi hẳn trong vở của học trò.