Bếp ăn ba trăm cháu mầm non và khu vườn mama Luấn của chị Bùi Thị Luấn ở Đồng Hới
Năm sáu tuổi, cô bé Luấn đã biết thổi cơm bằng bếp củi, hái rau cho lợn. Mấy chục năm sau, chị có một người bạn bốn mươi tuổi, con đang học lớp 4, mà đứa trẻ chín tuổi ấy chưa biết rửa chén. Mẹ sợ con làm bể chén, sợ con bỏng nước sôi, sợ con cầm dao đứt tay, nên việc gì cũng làm thay.
Người bạn của tôi ở Đồng Hới mang hai hình ảnh ấy khi vẽ ra giấc mơ của mình: một khu vườn có lớp dạy trẻ tiểu học vào bếp, con học thì mẹ ngồi uống cà phê. Chị là Bùi Thị Luấn, một người đứng bếp hơn mười năm, nay là viên chức giữ cho phố phường Đồng Hới sạch sẽ.
Hơn mười năm giữ lửa trong bếp
Nghề gốc của chị Luấn là nghề bếp. Chị học nghề đầu bếp ở Trường Cao đẳng nghề Quảng Bình, có thêm chứng chỉ Huấn luyện viên dinh dưỡng, bằng cử nhân Quản lý xã hội, và đang theo chứng chỉ Nghiệp vụ sư phạm.
Tay nghề của chị được rèn qua ba chặng: ba năm tự mở nhà hàng, sáu năm làm bếp trưởng một trường mầm non công lập, rồi một năm ở Trường mầm non Đức Ninh Đông. Chuyên môn sâu nhất của chị là nấu món cho mọi lứa tuổi. Món chị hay bị xin bí quyết nhất là sườn rim ngọt, các món cho trẻ dưới sáu tuổi, và cách canh lửa.
Người ta xin công thức một món thì nhiều, xin cách canh lửa thì chỉ xin ở người bếp thật.
Ba trăm bữa ăn mỗi ngày và một chữ sạch
Sáu năm làm bếp trưởng, mỗi ngày chị lo bữa ăn cho hơn ba trăm cháu. Cách làm của chị gói trong một câu: "làm đâu sạch đó, làm đâu xong đó".
Bài học ấy chị có từ những năm làm chủ nhà hàng. Chị thấy sai lầm hay gặp trong nghề là nhập thực phẩm chưa kiểm tra chất lượng đã đưa vào bếp, ra tới bàn ăn thì món không đạt. Sang bếp mầm non, chị chọn nhà cung cấp có hợp đồng, có địa chỉ tin cậy, lưu mẫu thức ăn đúng quy trình để khi cần thì truy xuất được. Câu chị luôn tự dặn mình: "chất lượng là hàng đầu trong nghề bếp".
Là một người truyền nghề trong lĩnh vực sức khỏe, tôi biết bữa ăn của trẻ nhỏ là nền móng của cả một đời. Ba trăm đứa trẻ mỗi ngày ăn bữa cơm do chị chọn từng nguồn hàng, giữ từng mẫu thức ăn, đó là ba trăm gia đình yên tâm gửi con.
Người giữ cho phố phường Đồng Hới sạch đẹp
Năm năm nay chị chuyển sang một việc khác hẳn. Chị thi tuyển vào Ban quản lý Dịch vụ công ích Đồng Hới, rồi được giao kiểm tra, giám sát vệ sinh môi trường: theo dõi bãi rác, nhà máy xử lý rác, giám sát đơn vị làm dịch vụ cây xanh cho thành phố. Nay chị làm ở Tổ Quản lý đô thị và hạ tầng kỹ thuật của Trung tâm Dịch vụ tổng hợp Đồng Hới, một đơn vị gần trăm người.
Phản ánh của người dân đến tay chị qua ứng dụng Quảng Trị S, qua phường chuyển xuống, qua ý kiến cử tri và đường dây nóng. Với chị, "có phản ánh là phải xử lý".
Có một vụ chị nhớ nhất. Hai nhà hàng xóm căng thẳng với nhau vì một nhà để vật liệu xây dựng không đúng chỗ, nhà kia phản ánh, rồi hai bên va chạm. Chị xuống tận hiện trường, mời hai gia đình và tổ dân phố ngồi lại giải hòa. Kết quả, theo lời chị: "cả hai nhà đã sống hòa thuận, không có bất cứ hành động không hợp tác cho đến nay".
Một đống vật liệu dọn đi thì phố sạch. Hai nhà hàng xóm làm lành thì cả khu phố được yên. Chị Luấn làm được việc thứ hai, và đó là phần việc không văn bản nào giao.
Chiến sĩ thi đua sau chưa đầy bốn năm
Điều chị tự hào nhất là năm 2024 được bầu chọn Chiến sĩ thi đua và được tăng lương trước thời hạn, khi mới vào viên chức chưa đầy bốn năm, tính cả thời gian thử việc. Người chuyển nghề từ bếp sang quản lý đô thị mà sớm được ghi nhận như vậy, đó là kết quả của sự tận tụy từng ngày.
Tháng 6/2026, cơ quan cũ của chị sáp nhập. Chị về đơn vị mới, nhiều người mới, nhiều mối quan hệ mới. Chị lo mình không còn trẻ, tư duy không còn nhạy, máy tính kém, sợ không theo kịp lớp trẻ. Đã có lúc chị tính chuyện dừng lại. Chị bàn với chồng, và như chị kể: "mình có bàn với chồng nhưng chồng động viên đi làm tập thể cho vui vẻ nên quyết tâm đi làm viên chức tiếp".
Một người chồng biết động viên vợ đúng lúc, và chị ở lại với cơ quan bằng một quyết tâm mới.
Khu vườn hai nghìn ba trăm mét vuông ở Thuận Đức
Ở Thuận Đức, Đồng Hới, chị có một khu vườn khoảng hai nghìn ba trăm mét vuông. Chị đang trồng khuynh diệp cong, chuối, đu đủ, mai, xoài, bưởi, chanh, rau thơm, măng tây, dưa hấu. Ở đó chị và gia đình đang chuẩn bị dựng Home kỹ năng và trải nghiệm mama Luấn: năm căn home, cà phê vườn cuối tuần, và lớp dạy trẻ tiểu học vào bếp.
Chị thấy trẻ bây giờ được bao bọc quá, đầy đủ tiện nghi mà thiếu những kỹ năng tự phục vụ bản thân. Chị muốn dạy các con những việc ấy, và khi các con học chung với bạn bè thì sẽ mạnh dạn giao tiếp hơn. Một người từng nấu cho ba trăm đứa trẻ ăn mỗi ngày, nay muốn dạy chính các con tự nấu cho mình. Đó là bước đi rất tự nhiên của một người bếp thương trẻ con: từ nuôi các con lớn, tới dạy các con tự lớn.
Chị đang muốn giao cho trợ lý AI những việc ngốn thời gian nhất. Ở cơ quan, mỗi tuần chị mất ít nhất sáu giờ xem ảnh các chuyến xe rác trên nhóm Zalo, gõ biển số, địa điểm, ngày giờ vào bảng tính để cuối tháng đối chiếu khối lượng nghiệm thu; chị muốn trợ lý đọc ảnh và lập bảng thay, đồng thời giúp soạn công văn, báo cáo gửi phường, văn bản trả lời phản ánh. Ở khu vườn, chị muốn trợ lý cùng lập kế hoạch vận hành home, làm clip giới thiệu và dựng kênh video riêng, để khi home mở cửa thì các mẹ đã biết tới lớp bếp nhí. Người từng lo mình máy tính kém, sợ không theo kịp người trẻ, nay tự tay giao việc cho trợ lý AI, đó là sự nỗ lực rất đáng nể của chị Luấn, và chị đã tìm được con đường để vừa làm tròn việc công vừa nuôi được giấc mơ riêng.
Mama Luấn của những đứa trẻ vào bếp
Cô bé biết thổi cơm bếp củi năm sáu tuổi giờ muốn trao lại cho lũ trẻ hôm nay đúng thứ mình đã có: đôi tay biết tự lo cho mình.
Chúc mừng chị Luấn. Chúc ba tháng tới chị có trong tay kế hoạch vận hành home, những clip đầu tiên và kênh riêng cho mama Luấn, và chúc khu vườn ở Thuận Đức sớm rộn tiếng các con lần đầu tự đứng bếp.
