Sáu nghìn bộ hồ sơ mỗi năm và con đường học Luật của chị Minh Châu ở TP.HCM
"Biết đủ là được, biết yêu thương bản thân, dành thời gian nhiều hơn cho gia đình." Đó là giá trị sống chị Lê Thị Minh Châu tự viết ra. Đọc câu ấy, các bạn sẽ nghĩ tới một người sống chậm, nhẹ nhàng. Rồi nhìn sang công việc của chị, gần 20 năm kế toán ở Trường Đại học Tôn Đức Thắng, mỗi năm đi qua tay khoảng 5.000 tới 6.000 bộ hồ sơ thanh toán, các bạn mới thấy cái "biết đủ" của chị được giữ giữa một khối việc rất lớn.
Người gác cổng của những đồng tiền công
Việc của chị Châu là kiểm tra hồ sơ thanh toán cho mọi hoạt động của trường: chi thường xuyên, nghiên cứu khoa học, thu nhập và thù lao giảng dạy. Mỗi bộ hồ sơ là tiền lương của một giảng viên, tiền đề tài của một nhóm nghiên cứu, tiền hàng của một nhà cung cấp. Sai một con số là có người nhận thiếu, hoặc tiền công đi sai chỗ.
Sáu nghìn bộ một năm, tính ra mỗi ngày làm việc hơn hai chục bộ, năm này qua năm khác. Người làm được như vậy gần hai mươi năm là người có sự cẩn trọng đã thành nếp. Chị còn là người xây dựng và cập nhật hằng năm quy chế chi tiêu nội bộ, quy trình thanh toán, dự toán của trường. Nghĩa là chị vừa gác cổng, vừa là người vẽ ra chính cái cổng ấy.
Chặn cái sai trước khi nó xảy ra
Trong nghề kế toán có hai kiểu người. Một kiểu kiểm tra xong thì bắt lỗi. Kiểu kia tìm cách để lỗi không có đường mà xảy ra. Chị Châu đứng hẳn về phía thứ hai. Chị gọi cách làm của mình là "kiểm soát nội bộ chủ động (ngăn gian lận trước khi xảy ra)", kết hợp kế toán, luật học và tư duy phòng ngừa tình huống.
Chị cụ thể hóa nó thành những lớp khóa cứng trên phần mềm FAST của trường: chặn trùng mã chứng từ, chặn trùng số hóa đơn, phân quyền phê duyệt, đối chiếu chéo tự động, cảnh báo khi có chênh lệch hay trùng chi. Mỗi lớp khóa là một cái sai được chặn từ gốc, và một người đồng nghiệp đỡ được một lần phải giải trình. Người chữa cháy giỏi thì đáng quý. Người làm cho đám cháy không bắt đầu được thì đáng quý hơn, dù ít ai nhìn thấy công của họ.
Chịu vất vả gấp đôi để đi tới
Chị Châu đang theo đuổi một sáng kiến lớn: số hóa toàn bộ hoạt động thanh toán, từ ủy nhiệm chi tới chuyển khoản thẳng cho nhà cung cấp, cho giảng viên và viên chức, tất cả qua FAST.
Chị kể rất thật về giai đoạn này. Mới ở bước đầu, phải chạy song song cả giấy lẫn số để kiểm soát độ chính xác, nên thời gian xử lý tạm thời gấp đôi so với trước. Nhiều người sẽ dừng ở đây vì thấy làm mới còn mệt hơn làm cũ. Chị chấp nhận chịu phần mệt ấy, vì chị nhìn thấy cái đích phía sau: một hệ thống thanh toán nhanh, minh bạch, ít giấy tờ cho cả một trường đại học. Người chịu vất vả gấp đôi hôm nay để hàng nghìn người khác nhẹ đi ngày mai là người có trách nhiệm với tập thể.
Người thầy thầm lặng trong phòng tài chính
Kinh nghiệm gần hai mươi năm, chị không giữ cho riêng mình. Chị đã dạy lại kỹ năng kiểm tra hồ sơ thanh toán cho hơn 10 người. Trong một phòng tài chính, mười người biết kiểm hồ sơ đúng cách là mười chốt chặn nữa cho đồng tiền công.
Chị cũng là người biết ơn những người đi cùng. Khi dựng quy trình thanh toán để trường nộp ISO, chị kể hai chị lãnh đạo phòng tài chính đều đọc lại, góp ý, có lúc còn đưa thêm ý tưởng số hóa. Một người làm việc lâu năm mà vẫn nhắc tên người đã đỡ mình là người sống có trước có sau.
Học Luật khi đã là người giỏi nghề
Từ tháng 9/2025, chị Châu đi học cao học Luật, chuyên ngành luật kinh tế, "để bổ trợ kiến thức pháp lý cho công việc." Gần hai mươi năm trong nghề, đã là người viết quy chế, chị vẫn chọn ngồi lại ghế sinh viên. Chị hay tìm tới các thầy cô khoa Luật để được hướng dẫn học tập, và khi cần thì nhờ tư vấn về câu chữ trong một hợp đồng, một tờ trình. Người kế toán hiểu luật sẽ viết quy trình chặt hơn, đọc hợp đồng sâu hơn, và bảo vệ được cả đồng nghiệp lẫn nhà trường.
Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, chị muốn có một trợ lý AI tra cứu quy định, quy trình, luật pháp, tìm các nghiên cứu học thuật chính thống và bài báo khoa học uy tín về kế toán tài chính và luật, học kinh nghiệm thực tế từ Việt Nam ra thế giới. Người đang học Luật mà chủ động tìm thêm công cụ để đọc rộng hơn, dẫn nguồn chuẩn hơn, cho thấy chị đã nhìn rất rõ con đường nghề của mình: kế toán và luật đi cùng nhau.
Biết đủ giữa những con số
Ngoài giờ làm, chị học tiếng Anh, nấu ăn, xem phim, và tìm sự nhẹ lòng trong âm nhạc. Chị có hai con, một con gái đã lớn và một cậu con trai đang tuổi mới lớn. Có lẽ vì vậy mà câu "biết đủ" của chị có sức nặng: người ngày nào cũng làm việc với những con số lớn, hiểu rõ hơn ai hết con số nào đủ cho mình, và dành phần còn lại cho gia đình.
Chúc mừng chị Minh Châu. Chúc sáng kiến số hóa của chị sớm qua giai đoạn gấp đôi, chúc tấm bằng Luật về đúng hẹn, và chúc chị luôn giữ được cái "biết đủ" ấy giữa sáu nghìn bộ hồ sơ mỗi năm.
