Mười ba năm giữ điện cho 21 tỉnh phía Nam và những chuyến xuyên Việt một mình cầm lái của chị Mai Lương Vân ở Lái Thiêu

"Bà già thích phượt bằng xe hơi." Chị Mai Lương Vân ở phường Lái Thiêu, TP.HCM tự giới thiệu mình đúng bằng một câu như thế. Nghe thì vui, nhưng đứng sau câu nói ấy là hơn ba mươi năm làm kỹ sư điện, mười ba năm lo điện cho cả một vùng đất rộng, và những chuyến đi dài ba tuần mà chị tự lập kế hoạch, tự cầm lái từ đầu tới cuối.

Người giữ điện cho 21 tỉnh thành

Chị Vân có 30 năm 6 tháng trong ngành điện. Trong đó, 13 năm chị phụ trách quản lý cung cấp điện cho khu vực 21 tỉnh thành phía Nam.

Các bạn thử hình dung. Mỗi ngày, từ nhà máy, xưởng sản xuất tới căn bếp của từng gia đình trên 21 tỉnh thành ấy, ánh đèn sáng lên, quạt quay, máy chạy, và ít ai nghĩ tới những người đang canh để dòng điện ấy không đứt. Chị Vân là một trong những người canh đó, suốt mười ba năm.

Sở trường chị tự nhận là dùng dữ liệu hệ thống điện để phát hiện sớm quá tải, sớm thấy nguy cơ sự cố, rồi xử lý trước khi sự cố xảy ra. Nghề của chị, nói gọn, là nhìn thấy trước. Người ngoài chỉ biết tới ngành điện khi mất điện. Những ngày điện vẫn sáng bình thường mới là những ngày người như chị làm việc giỏi nhất.

Hai ngày ở Phú Quốc

Có một ca chị nhớ là khó nhất: sự cố máy biến áp 110 kV ở đảo Phú Quốc năm 2022. Một máy hỏng, khoảng 50% phụ tải của đảo mất điện. Chị là người chỉ huy xử lý, và sau chừng 2 ngày, điện được khôi phục.

Trên đất liền, mất một máy còn có đường khác gánh đỡ. Trên đảo, mọi phương án đều bị biển giới hạn. Một nửa hòn đảo lớn nhất nước chờ điện, và người đứng giữa bài toán ấy phải giữ được cái đầu lạnh. Chị giữ được.

Chị còn có một sáng kiến được công nhận: đưa dữ liệu điều khiển các trạm 110 kV vào làm dữ liệu cung cấp điện cho Trung tâm chăm sóc khách hàng. Nghĩa là khi người dân gọi hỏi về điện nhà mình, người trực tổng đài có con số thật trong tay để trả lời. Một sáng kiến kỹ thuật, nhưng người được lợi cuối cùng là người dân.

Mỗi chuyến đi là một bản kế hoạch vận hành

Nghỉ hưu năm 2023, chị Vân không ngồi yên. Chị một mình lái xe hơi đi xuyên Việt, mỗi chuyến khoảng 3 tuần, thỉnh thoảng có bạn ngồi cùng xe. Cung đường chị nhớ nhất là đường Trường Sơn.

Đọc cách chị chuẩn bị một chuyến đi, tôi thấy ngay dấu vết của người kỹ sư vận hành:

• Đường rừng chạy tối đa khoảng 300 km một ngày, đường cao tốc khoảng 500 km.
• "Không chạy xe buổi tối."
• Sáng trước khi đi ăn no, đổ đầy bình xăng, kiểm tra lốp và nước làm mát.
• Luôn đặt phòng trước tại điểm đến, tiêu chí chọn chỗ nghỉ là an toàn.
• Bảo trì xe trước mỗi chuyến, trên xe luôn có bơm lốp và đèn tín hiệu khẩn cấp.

Đó chính là nghề cũ của chị, chuyển sang con đường: đặt giới hạn tải, kiểm tra trước khi vận hành, có phương án dự phòng. Nhờ vậy, qua nhiều chuyến xuyên Việt, chị chưa gặp sự cố dọc đường. Một người chị em đã đi cùng chị ba chuyến xuyên Việt, mỗi chuyến chừng hai mươi tới hai mươi bốn ngày, mà không cần hỏi han chuẩn bị gì, vì tin chị lo chu đáo. Được người khác trao trọn sự yên tâm như thế trên những cung đường dài hàng nghìn cây số là lời khen lớn nhất cho một người cầm lái.

Châu Âu, một mình

Năm 2025, chị đi khoảng 15 nước châu Âu trong chừng 25 ngày, một mình, bằng máy bay và phương tiện công cộng. Ngày đầu ở Frankfurt, ngày thứ hai đi từ Frankfurt sang Amsterdam qua Bonn và Cologne.

Có những người nghỉ hưu thấy thế giới nhỏ lại. Chị Vân thì ngược lại, thế giới của chị rộng ra. Ở nhà, chị đọc sách võ hiệp, trinh thám, phiêu lưu, và chơi piano. Nhìn danh sách sách chị đọc, tôi hiểu vì sao chị dám một mình đi qua mười lăm nước: tâm hồn chị vốn đã quen với những hành trình.

Đi trước để chỉ đường

Chia sẻ với tôi trong lớp học ÂY ZẦN CHO ĐỘI ZÀ, chị Vân muốn trợ lý AI của mình nhận những ghi chú dọc đường, sổ tay, ảnh, đoạn phim, rồi viết thành một blog du lịch phượt giọng nhẹ nhàng, chi tiết: con đường, cảnh vật, món ăn, chỗ nghỉ. Người đọc chị nhắm tới là những người tầm tuổi nghỉ hưu, thích đi xa nhưng muốn đi ô tô cho an toàn và cần người đi trước chỉ đường.

Chị đã có sẵn tư liệu cho những bài đầu. Một bài về cột mốc số 0 đường Trường Sơn ở Tân Kỳ, Nghệ An, nơi khởi đầu tuyến đường xe cơ giới Trường Sơn, chị đến cùng nhóm bốn chị em, trong nhà tưởng niệm có hình Thiếu tướng Võ Bẩm, người mở đường Trường Sơn, và một bạn đi cùng lại chính là cháu ngoại của ông. Một bài về chuyến châu Âu một mình. Một người phụ nữ từng giữ điện cho 21 tỉnh thành, nay học thêm công nghệ để giữ lại những cung đường cho người đi sau, cho thấy sự nỗ lực của chị Vân và chị đã tìm được con đường của mình sau tuổi nghỉ hưu.

Kiên nhẫn trên từng cây số

Giá trị chị muốn để lại cho người đi sau gói trong ba vế: "kiên nhẫn, học tập, cố gắng làm tốt công việc của mình." Ba mươi năm ngành điện chị sống đúng như thế. Những chuyến đi dài ba tuần, mỗi ngày không quá 300 cây số đường rừng, cũng là kiên nhẫn. Và việc ngồi học để viết blog lúc này là học tập.

"Bà già thích phượt" chỉ là cách chị tự trêu mình. Người đọc câu chuyện này sẽ thấy một người kỹ sư đã giữ ánh đèn cho cả một vùng, và đang tiếp tục soi đường cho những người muốn đi xa mà vẫn an toàn.

Chúc mừng chị Vân. Chúc blog phượt của chị sớm có những bài đầu tiên, và chúc mỗi cung đường chị đi qua đều thành một tấm bản đồ đáng tin cho những người bạn đồng niên dám lên đường.